عطا ملك جوينى
30
تاريخ جهانگشاى جوينى ( فارسى ) ( ط دنياى كتاب )
منجّمان بارتفاع اشتغال داشتند جهان « 1 » بضيا و روشنى حالى بود و از سايه و تيرگى روى زمين خالى ، و چون طلوع درجات سعد اكبر از حركت فلك معلوم و مبيّن شد و قوّت اوتاد « 2 » طالع مفهوم و معيّن و نحوسات و درجات مظلمه از طالع مبارك ساقط شد و نيرّ اعظم در اوج عاشر مستقيم و قواطع در ثانى عشر مقيم جماعتى كه حاضر بودند از پادشاه زادگان چون بركه « 3 » اغول و برادر او تقاتيمور « 4 » و عمّ ايشان ايلچيتاى « 5 » بزرگ و پسران اوتكين « 6 » و پسران كوتان « 7 » و پسران كولكان « 8 » و اميران و نوينان و معتبران اردوى چنگز خان و غير ايشان از سروران كه در آن حد « 9 » بودند با لشكرهاى زيادت از مر و عدّ « 10 » پادشاه زادگان در اندرون اردو كلاهها برداشتند و كمرها بر دوش افكندند و « 11 » منكو « 12 » را برداشتند و بر سرير فرماندهى و تحت پادشاهى نشاندند f . 137 b و او را « 13 » منكو قاآن نام نهادند و از صرير افلاك اين ندا به گوش ضمير جان بر سبيل فال مىآمد كه
--> ( 1 ) آ : جهانى ، د : چون ، ( 2 ) آ : اوتار ، ( 3 ) كذا فى ج د ز ح ، ه : بركا ، آ ب : بركه ، ( 4 ) آ : تقاتيمور ؟ ؟ ؟ ، ب : تقاتيمور ؟ ؟ ؟ ، ه : تغاتيمور ، ج : بوقاتمور ، د : بقاتيمور ، ز ح : بقايتمور ، ( 5 ) كذا فى ه ( ايلجيتاى ) ، آ : ايلچيتاى ؟ ؟ ؟ ، ب : ايلحناى ، ح : الحتاى ، د : ايلحنكاى ، ج : ايلجيان ، ز : ايلجيان ؟ ؟ ؟ ، ( 6 ) كذا فى ستّ نسخ ، آ : اوتكين ؟ ؟ ؟ ، ( 7 ) كذا فى خمس نسخ ، آ : كوبان ؟ ؟ ؟ ، د ندارد ، - كوتان پسر اوكتاى قاآن اندكى بعد از جلوس برادرش كيوك خان وفات نمود ( رجوع بج 1 ص 201 ) ، و به اين جهت است كه فقط از پسران او اسم مىبرد و از خود او ذكرى نميكند ، ( 8 ) تصحيح قياسى ، - ب ز : لولكان ، ح : كولكان ؟ ؟ ؟ ، آ : اوكان ، ج : نوكان ، ه : تواكان ، د ندارد ، - كولكان از پسران چنگيز خان است و در حدود سنهء 634 در محاصرهء يكى از شهرهاى روسيه قبل از فتح مسكو او را زخمى رسيده از آن وفات يافت ( جامع ص 46 ) ، اينست كه خود او در اين جشن حاضر نبوده ، ( 9 ) كذا فى آ ب ، باقى نسخ : حدود ، ( 10 ) ب ه ز ح افزودهاند : و ، ( 11 - 13 ) فقط در ح و از ساير نسخ ساقط است ، ( 12 ) ح : مويلكا ( - مونككا ) ،